Masterproef

De woningprijzen zijn sinds enkele jaren fors gestegen. Hierdoor zijn er meer en meer mensen die te weinig inkomen overhouden na het afbetalen van de hypotheek of de huur, om nog menswaardig te kunnen leven. Daarom koos ik met volle overtuiging voor Betaalbaar Wonen als onderwerp voor mijn masterproef.

Het is als architect voor de hand liggend om te bouwen voor mensen die het zich financieel kunnen veroorloven. Maar wat met de mensen die deze financiële middelen niet ter beschikking hebben? 21,0% van de Belgische bevolking loopt een risico op armoede of op sociale uitsluiting, 15.3% lijdt onder monetaire armoede. Ook deze mensen hebben nood aan betaalbare en kwaliteitsvolle huisvesting. Ik ben van mening dat architecten een meer sociaal- maatschappelijke rol kunnen opnemen, zodat iedereen de mogelijkheid heeft om kwalitatief en betaalbaar te wonen.
In Urban Architectural Design (Uad) ligt de nadruk op het ontwikkelen van een urbane of stedelijke architectuur. Een architectuur met een doordringende impact op het alledaagse stedelijk leven. Het tekort aan betaalbare en kwaliteitsvolle huisvesting is een fenomeen waarmee voornamelijk de steden geconfronteerd worden. Maar deze context bevat ontegensprekelijk ook de meeste troeven om dit probleem aan te pakken.
In de eerste fase van het ontwerpproces wordt alles onderzocht wat met het gekozen maatschappelijk thema te maken heeft.

In het Ruimtelijk Structuurplan Gent worden vier hoofdsteenwegen naar voor geschoven. Deze worden gezien als ruggengraat voor woonlobben, als dragers voor het openbaar vervoer en als vestigingsplaats voor stedelijke functies (zoals wonen, kantoren, handel, diensten,…). Eén van deze hoofdsteenwegen is de Antwerpsesteenweg. Het deel van de steenweg tussen Sint-Amandsberg en de R4 wordt gekenmerkt door een vroege vorm van suburbanisatie. De huidige aanwezigheid van twee grote concentraties van baanwinkels (Media Markt en Carrefour) zijn hier het gevolg van. Verder wordt dit deel van de steenweg hoofdzakelijk gekenmerkt door een mix van verschillende gebouwtypes en korrelgroottes. Enkel het gesloten front van de Oude Bareel vormt hierop een uitzondering. In de toekomst wordt een tramlijn ingepland om de verbinding met het centrum van Gent te vergemakkelijken. Dit impliceert tegelijkertijd ook een afname van de autocapaciteit op de steenweg. De aanwezigheid van de Carrefour en het vooruitzicht op een tramlijn vormt een goede basis om het gebied langsheen de Antwerpsesteenweg kwalitatief te verdichten.

De nieuwe tramlijn in combinatie met de aanwezigheid van het ruime aantal in- en uitritten zorgt voor de motivatie voor het creëren van één centraal aangrijpingspunt op de steenweg. Op dit centrale aangrijpingspunt is alle verkeersinfrastructuur aangesloten. Praktisch uit zich dit in een kruispunt met vier fasen. De steenweg zelf behoudt zijn 2×1-wegprofiel. De middenberm is voorbestemd voor de aanleg van de tramlijn. Dit om de vlotheid van de tram te garanderen. Vanuit dit centrale aangrijpingspunt vertrekt ook een as die de site met de steenweg verbindt. Twee lussen zorgen voor de verder ontsluiting van de site. Naast de nodige ontsluiting voor het autoverkeer is ook aandacht besteed aan de zwakke weggebruiker. Een wandel- en fiets-as evenwijdig aan de steenweg, zorgt voor de nodige verbindingen. Zo heeft deze as ook doorsteken naar omliggende wijken. De wandel- en fiets as wordt gevormd door het benutten en verbinden van de momenteel aanwezige groene open ruimtes. Zo heeft deze as een voornamelijk groen karakter en is daardoor erg geschikt voor vrijetijdsbesteding en ontspanning van omwonenden. De groenzone heeft ook een structurerende functie. Zo verdeelt deze de site in twee delen. Het deel langsheen de steenweg is bedoeld voor gemengd gebruik. Het gaat hier over een zone die hoofdzakelijk bedoeld is voor retail maar ook andere functies met een kleinere schaal zoals kantoren, diensten, horeca en recreatie kunnen hier worden ontwikkeld. Deze mix van functies bevindt zich in de sokkel van het gebouw. De parking wordt ondergronds voorzien. Bovenop de sokkel komen appartementen die voornamelijk bedoeld zijn voor de doelgroep vijfenzestigplussers. Zo hebben zij een snelle en makkelijke toegang tot de nodige voorzieningen. Het terrein dat is vrijgekomen door het gebouw van de Carrefour naar de steenweg te verplaatsen wordt ontwikkeld als stedelijke woonzone. Deze zone sluit aan op de bestaande achterliggende woonzone en grenst ook aan de publieke groenvoorziening.

Na het opstellen van het masterplan dringt zich de vraag op om deze ruimtelijke concepten en kwaliteiten te vertalen naar betaalbaar wonen. Het opstellen van stedenbouwkundige voorschriften is volgens mij de ideale manier om dit te verwezenlijken. Deze voorschriften moeten de fundamentele basis vormen voor betaalbaar wonen op de Carrefour site.

Locatie:
Sint-Lucas, Gent | Schljr.2013-2014

∧ Binnenstad – periferie
∧ Grootschalige eenheden
∧ Tram als drager
∧ Analyse: Functies, grootschalige eenheden, tussenin mix
∧ Analyse: Morfologie, mix van korrel, stedelijk front Oude Bareel
∧ Masterplan: Bestaande toestand
∧ Masterplan: Verkeersinfrastructuur, circulatie, centrale groene as
∧ Masterplan: Verschillende zones
∧ Sfeerbeeld: Zicht op openbaar groen, rechts commerciële functies, links stedelijk wonen
∧ Sfeerbeeld: Zicht vanop de Antwerpsesteenweg, sokkel met commerciële functies, hoogte accent, middelhoogbouw